[responsive_menu]

Co to jest ciąża mnoga? Rodzaje ciąży mnogiej i możliwe powikłania

Od lat 70- tych ubiegłego wieku obserwuje się na świecie stały wzrost częstości występowania ciąż mnogich. Zjawisko to związane jest z opoźnianiem przez kobiety decyzji o zajściu w ciążę, zmieniającym się środowiskiem naturalnym, ale przede wszystkim z coraz powszechniejszym stosowaniem technik wspomaganego rozrodu. W krajach wysokorozwiniętych odsetek ciąż bliźniaczych zwiększa się o 2% rocznie, dlatego warto zdawać sobie sprawę z faktu, że ciąża mnoga jest zawsze ciążą podwyższonego ryzyka, zarówno dla matki, jak i dla płodów. Jak dochodzi do powstawania ciąż mnogich oraz z jakimi powikłaniami są one związane?

Co to jest ciąża mnoga i jakie wyróżniamy jej rodzaje?

Chcesz się zdrowo odżywiać?Umów się na konsultację z dietetykiem >

Ciąża mnoga, czyli inaczej wielopłodowa, charakteryzuje się jednoczesnym rozwojem w jamie macicy dwóch lub większej ilości płodów. W zależności od liczby rozwijających się płodów wyróżnia się:

  • ciążę bliźniaczą (dwojaczą);
  • ciążę trojaczą;
  • ciążę czworaczą;
  • ciążę pięcioraczą itd.

Wśród ciąż bliźniaczych wyróżniamy:

  • ciąże dwuzygotyczne (dwujajowe) – bliźnięta dwujajowe powstają w wyniku zapłodnienia dwóch oddzielnych komórek jajowych przez dwa osobne plemniki, tworząc dwa oddzielne i różne genetycznie płody (50% genów mają wspólnych). Urodzone z ciąży bliźniaczej dwuzygotyczne noworodki nie są identyczne pod względem wyglądu, a ich podobieństwo można przyrównać do istniejącego pomiędzy rodzeństwem z dwóch oddzielnych ciąż. Bliźnięta dwujajowe mogą być tej samej lub różnej płci. Zawsze mają oddzielne łożyska, które powstają z przekształconej kosmówki – najbardziej zewnętrznej błony płodowej. Każdy z płodów otoczony jest także osobnym workiem owodniowym – ciąże dwujajowe są zawsze dwukosmówkowe dwuowodniowe. Jest to najkorzystniejsza dla płodów sytuacja, związana z najmniejszym ryzykiem ciążowym;
  • ciąże monozygotyczne (jednojajowe) – powstają w wyniku zapłodnienia pojedynczej komórki jajowej przez jeden plemnik z następczym podziałem pierwotnie pojedynczej zygoty na dwie odrębne struktury. Podział ten dokonuje się w ciągu pierwszych 14-16 dni od zapłodnienia. W zależności od tego, w którym dniu dokona się podział, wyróżniamy:
  • ciąże jednojajowe dwukosmówkowe dwuowodniowe – podział nastąpił między 1 a 3 dniem życia zygoty. Wariant ten dotyczy 25% ciąż jednojajowych;
  • ciąże jednojajowe jednokosmówkowe dwuowodniowe – podział dokonał się od 3 do 8 dnia po zapłodnieniu. Każdy z płodów otoczony jest wówczas osobnym workiem owodniowym, ale mają wspólne łożysko. Typ ten występuje u 70% bliźniąt jednojajowych i jest związany z większym ryzykiem powikłań;
  • ciąże jednojajowe jednokosmówkowe jednoowodniowe – podział zygoty nastąpił między 8 a 13 dniem od zapłodnienia. Płody znajdują się we wspólnym worku owodniowym oraz mają wspólne łożysko i jest to najbardziej niebezpieczny wariant ciąży bliźniaczej;
    w ekstremalnie rzadkich przypadkach, gdy podział zygoty dokonuje się po 13 dniu od zapłodnienia, dochodzi do powstania bliźniąt niecałkowicie rozdzielonych, tzw. “bliźniąt syjamskich”.

Bliźnięta pochodzące z ciąży monozygotycznej określa się jako jednojajowe – są one do siebie bardzo podobne, gdyż dzielą 100% wspólnego materiału genetycznego, ale nie identyczne, ponieważ geny odziedziczone od rodziców mogą wykazywać różną aktywność u każdego z bliźniąt. Są zawsze tej samej płci. W populacji europejskiej częstość ciąż bliźniaczych wynosi 1:80 porodów, trojaczych 1:6400 porodów, a czworaczych 1:512 000. Liczba ciąż jednojajowych jest stosunkowo stała i wynosi około 0,4% ogólnej liczby porodów. Bliźnięta dwuzygotyczne stanowią 70%, a monozygotyczne 30% ogółu ciąż bliźniaczych.

Objawy ciąży mnogiej

Produkty z kuchni Św. Hildegardy w konkurencyjnych cenach !Kliknij i sprawdź teraz >

Nie istnieją specyficzne objawy, na podstawie których kobieta sama mogłaby rozpoznać, że jest w ciąży mnogiej. Niekiedy stwierdza się większy i szybszy przyrost obwodu brzucha, niż w przypadku ciąży pojedynczej oraz nadmierny przyrost masy ciała ciężarnej, ale nie jest to regułą. Najistotniejszym objawem przedmiotowym, stwierdzanym przez ginekologa w badaniu ginekologicznym, jest rozbieżność między datą ostatniej miesiączki, a aktualną wielkością macicy. Jeżeli macica w którymkolwiek momencie ciąży jest istotnie większa, niż wynikałoby to z wieku ciążowego, należy zawsze podejrzewać istnienie ciąży mnogiej. Poza tym, u kobiety obecne są objawy typowe także dla ciąży pojedynczej, ale mogą być one bardziej nasilone w przypadku ciąży mnogiej. Zaliczamy do nich:

  • zatrzymanie miesiączki;
  • nudności i wymioty;
  • zaparcia;
  • częstsze oddawanie moczu;
  • zmęczenie i drażliwość;
  • tkliwość i bolesność piersi, powiększenie gruczołów piersiowych i przebarwienie brodawek.

Są to objawy prawdopodobne ciąży, a żeby potwierdzić ciążę mnogą, konieczne jest wykonanie badania ultrasonograficznego (USG), które jest najważniejszym i najdokładniejszym sposobem rozpoznawania ciąży mnogiej. Pozwala ono uwidocznić dwa odrębne pęcherzyki ciążowe i rozpoznać ciąże mnogą już w I trymestrze jej trwania. Badanie USG umożliwia także określenie wyżej omówionej kosmówkowości i owodniowości ciąży wielopłodowej. Jest to bardzo ważny element diagnostyki, wpływający na dalszy sposób prowadzenia ciąży. Za pomocą USG można także ustalić położenie płodów w późniejszym okresie ciąży.

W rozpoznawaniu ciąży wielopłodowej pomocne jest także oznaczanie markerów biochemicznych, takich jak hormony, białka, peptydy i enzymy. Najbardziej powszechnie oznaczanym hormonem jest gonadotropina kosmówkowa (hCG) produkowana przez łożysko, której stężenia w przypadku ciąży mnogiej mogą być wyższe, niż w ciąży pojedynczej. Wynika to z większej masy łożysk i płodów produkujących wyżej wymienione substancje.

Przyczyny ciąży mnogiej

Szczoteczki (elektryczne i soniczne), akcesoria - szeroka oferta, konkurencyjne ceny.Kliknij i sprawdź dzisiejsze promocje >

Do czynników zwiększających prawdopodobieństwo ciąży mnogiej należą:

  • rasa czarna matki;
  • wiek matki >35 roku życia;
  • wielorództwo (>3 porodów);
  • genetyczna predyspozycja do występowania ciąż bliźniaczych ze strony matki;
  • wysoki wzrost i otyłość matki;
  • ciąża poczęta w okresie laktacji (10-krotnie wyższe szanse na poczęcie bliźniąt);
  • duża liczba stosunków płciowych;
  • ciąża wielopłodowa w wywiadzie;
  • stosowanie preparatów stymulujących owulację oraz zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro) – ciąże powstałe w wyniku ingerencji lekarskich nazywane są jatrogennymi ciążami wielopłodowymi. W przypadku zapłodnienia pozaustrojowego, częstość występowania ciąż bliźniaczych zależy od liczby embrionów przeniesionych do jamy macicy.

*embrion – czyli inaczej zarodek, będący wynikiem połączenia plemnika i komórki jajowej. W przypadku procedury in vitro embrion uzyskiwany jest w warunkach laboratoryjnych poprzez połączenie komórek jajowych pobranych od kobiety z nasieniem partnera lub dawcy.

Zapamiętaj:

Nie istnieją specyficzne objawy, na podstawie których kobieta sama mogłaby rozpoznać, że jest w ciąży mnogiej.

Wyżej wymienione czynniki dotyczą ciąż dwujajowych. Przyjmuje się, że powstanie bliźniąt jednojajowych jest dziełem czystego przypadku – nie mają na to wpływu dziedziczność ani czynniki zewnętrzne. W obecnych czasach jednak, obserwujemy wzrost częstości urodzeń bliźniąt jednojajowych w grupie ciąż powstałych przy pomocy technik wspomaganego rozrodu – zapłodnienia pozaustrojowego i sztucznego wywoływania owulacji. Powstanie ciąży bliźniaczej może mieć też charakter wtórny – zdarza się to wówczas, gdy w pierwotnych ciążach trojaczych dochodzi do samoistnej redukcji liczby płodów do dwóch.

Powikłania typowe dla ciąży mnogiej

Jak zwiększyć sprzedaż w swoim sklepie z wyszukiwarki Google?Bezpłatna konsultacja >

Jak już wspomniano, ciąża wielopłodowa jest zawsze ciążą podwyższonego ryzyka, obarczoną możliwością wystąpienia różnych powikłań. U ciężarnych w ciąży wielopłodowej mogą wystąpić takie same powikłania jak w ciążach pojedynczych, ale ich częstość jest zdecydowanie wyższa. Zaliczamy do nich:

  • poród przedwczesny – jest najczęstszym powikłaniem ciąży mnogiej, dotyczy aż 50% ciąż bliźniaczych. Odsetek ten jest jeszcze większy w przypadku ciąż trojaczych, czworaczych itd.;
  • niska masa urodzeniowa;
  • krwawienia wewnątrzczaszkowe u noworodka;
  • wady rozwojowe i anomalie chromosomalne u noworodka – odsetek wad rozwojowych jest u bliźniąt 2-krotnie, a u trojaczków nawet 4-krotnie wyższy, niż u noworodków z ciąż pojedynczych. Wady te mogą wystąpić tylko u jednego z bliźniąt lub u obu jednocześnie. Do wad wrodzonych istotnie częściej występujących u bliźniąt należą:
  • wady serca,
  • wrodzone zwichnięcie stawu biodrowego,
  • rozszczep podniebienia,
  • stopa końsko-szpotawa – złożona deformacja stóp polegająca na utrwalonym zgięciu podeszwowym stopy i przywiedzeniu do wewnątrz
  • przedniej części stopy,
  • wady przepony,
  • nerki torbielowate,
  • przepuklina mózgowa.

W ciążach wielopłodowych występują także powikłania specyficzne jedynie dla tego rodzaju ciąż. Należą do nich:

a). asymetryczne wzrastanie wewnątrzmaciczne płodów – jeden z płodów rozwija się prawidłowo, a wzrastanie drugiego jest ograniczone. Płody o tym samym wieku ciążowym znacząco różnią się między sobą masą ciała (nawet o 25%). Zjawisko to może być spowodowane m.in. nierówną powierzchnią łożysk, rozbieżnymi wadami rozwojowymi lub obecnością połączeń naczyniowych między płodami. Asymetryczne wzrastanie płodów wiąże się z wiekszą śmiertelnością okołoporodową – im większa różnica masy ciała między bliźniętami, tym ryzyko zgonu okołoporodowego jest większe;

b). zgon wewnątrzmaciczny jednego z płodów- obumarcie wewnątrzmaciczne jednego z płodów we wczesnej ciąży prowadzi do zespołu znikającego płodu i wiąże się z 15% ryzykiem utraty całej ciąży. Obumarcie jednego płodu w ciążach jednokosmówkowych zwiększa ryzyko powikłań neurologicznych i i porodu przedwczesnego u płodu, który przeżył;

c). przedwczesne odpłynięcie płynu owodniowego u jednego z płodów;

d). zespół przetoczenia krwi między płodami (TTTS) – jest to powikłanie wyłącznie ciąż jednokosmówkowych. W zespole tym dochodzi do niezrównoważonego przepływu krwi między płodami przez anastomozy (połączenia naczyniowe) tętniczo-żylne.

Jeden z płodów staje się “dawcą”, a drugi “biorcą” krwi. Objawy charakterystyczne dla płodu będącego “dawcą” to:

  • hipowolemia (zbyt mała objętość krwi w łożysku naczyniowym),
  • hipotensja (obniżone ciśnienie tętnicze krwi),
    zmniejszenie diurezy (wydalania moczu),
  • hipotrofia (zahamowanie wzrastania wewnątrzmacicznego),
    obumarcie wewnątrzmaciczne.

U płodu “biorcy” obserwujemy natomiast następujące objawy:

  • hiperwolemia (zbyt duża objętość krwi w łożysku naczyniowym),
  • nadciśnienie tętnicze,
  • kardiomegalia (powiększenie mięśnia sercowego),
  • kardiomiopatia (pierwotne uszkodzenie mięśnia sercowego),
  • niewydolność krążenia,
  • poliuria (wydalanie zbyt dużej ilości moczu),
  • obrzęk płodu,
  • obumarcie wewnątrzmaciczne.

e). zespół odwróconego przepływu krwi (TRAP) – jest to rzadkie powikłanie ciąży wielopłodowej jednokosmówkowej, gdzie obok prawidłowo rozwijającego się płodu “dawcy” współistnieje drugi płód “biorca”, który wzrasta pomimo braku akcji serca – tzw. “płód bez serca”. Zespół TRAP spowodowany jest obecnością anastomoz (połączeń naczyniowych) tętniczo- tętniczych i żylno-żylnych w łożysku. W badaniu USG można uwidocznić odwrócony przepływ krwi u płodu bezsercowego – krew płynie w odwrotnym kierunku w tętnicy i żyle pępowinowej. W wyniku odwróconego przepływu krwi w krążeniu jednego z płodów dochodzi do zaniku górnej połowy ciała i powstania bezkształtnej masy z zanikiem serca, szyi i głowy. Drugi płód w wyniku znacznego obciążenia serca rozwija objawy niewydolności krążenia, z powiększeniem serca i obrzękiem ciała.

f). niecałkowite rozdzielenie płodów (“bliźnięta syjamskie”) – bliźnięta pozostają anatomicznie złączone ze sobą co najmniej jedną częścią ciała, najczęściej połączone są klatkami piersiowymi lub środkową częścią brzucha. Uważa się, że w 80% przyczyną ich powstawania są zaburzenia genetyczne, a w 20% czynniki zewnętrzne np. niedowaga u matki, spożywanie alkoholu w ciąży przez matkę, zamieszkiwanie w Afryce i Indiach. Rokowanie w przypadku bliźniąt niecałkowicie rozdzielonych jest niekorzystne – 75% jest martwo urodzonych lub umiera w ciągu 1 doby życia.

Ciąża mnoga nie pozostaje bez wpływu także na kobietę ciężarną- częściej niż w ciąży pojedynczej występują u niej:

  • niepowściągliwe wymioty ciężarnych;
  • cukrzyca ciężarnych;
  • stan przedrzucawkowy;
  • niedokrwistość;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • łożysko przodujące.

Ciąża mnoga – ciąża podwyższonego ryzyka

Idealny system rezerwacji wizyt online?Sprawdź Reservante - teraz 30 dni za darmo >

Ciąża mnoga, pomimo, że jest ciążą podwyższonego ryzyka, sama w sobie nie wymaga specyficznego leczenia, konieczny natomiast jest wzmożony nadzór nad ciężarną od samego początku ciąży. Ze względu na odmienny charakter ryzyka i rodzaj powikłań, kalendarz wizyt ciężarnej u ginekologa uzależniony jest kosmówkowości, owodniowości i liczby płodów ustalonych na podstawie badania USG. Im większa liczba płodów w macicy, tym zalecana częstość wizyt może być większa.

Czy wiesz że:

prawidłowa ciąża wewnątrzmaciczna, w której zarodek zagnieżdżony jest w jamie macicy może współistnieć z ciążą ektopową (pozamaciczną), zazwyczaj zlokalizowaną w obrębie jajowodu? Zjawisko to nazywamy ciążą bliźniaczą heterotopową i występuje ono z częstością 1:30 000 ogółu ciąż. Jest to niebezpieczny dla kobiety stan, związany z ryzykiem pęknięcia jajowodu i wystąpienia zagrażającego życiu krwotoku.

Także kobiety będące w ciąży jednokosmówkowej, jednoowodniowej wymagają ściślejszego nadzoru ze względu na bardzo duże ryzyko powikłań. Wizyty ginekologiczne w ciąży mnogiej powinny odbywać się nie rzadziej niż co 3-4 tygodnie począwszy od 10 tygodnia ciąży. Podczas każdej wizyty przeprowadzane jest badanie szyjki macicy w celu oceny ryzyka porodu przedwczesnego. Ze względu na duże ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego u ciężarnej na każdej wizycie przeprowadzany jest pomiar ciśnienia tętniczego oraz badanie na obecność białka w moczu. Ciężarna powinna mieć odpowiednio zbilansowaną dietę oraz suplementację witamin. Zaleca się ograniczenie wysiłku fizycznego oraz unikanie współżycia od 20 tygodnia ciąży- zwiększa to ryzyko porodu przedwczesnego. Ciąża jednokosmówkowa jednoowodniowa stanowi bezwzględne wskazanie do rozwiązania ciąży za pomocą cięcia cesarskiego, a w przypadku pozostałych typów ciąż bliźniaczych możliwy jest poród drogą naturalną pod warunkiem braku powikłań. W ciąży jednokosmówkowej jednoowodniowej obowiązkowe jest podawanie sterydów między 24 a 28 tygodniem ciąży. Jest to tzw. profilaktyczna sterydoterapia, mająca na celu przyspieszenie dojrzewania płuc płodu w przypadku zagrażającego porodu przedwczesnego. W przypadku ciąż trojaczych i o wyższej krotności płodów od 24 tygodnia ciąży konieczna jest ciągła hospitalizacja, a ich rozwiązanie możliwe jest jedynie drogą cięcia cesarskiego w szpitalach o najwyższym stopniu referencyjności. Leczenie powikłań ciąż mnogich jest ściśle uzależnione od ich rodzaju, np. w przypadku zespołu przetoczenia krwi między płodami (TTTS) leczeniem z wyboru jest laserowe zamykanie istniejących połączeń tętniczo-żylnych (anastomoz).

Ciąża mnoga charakteryzuje się obecnością w jamie macicy dwóch lub większej liczby płodów. Nie istnieją specyficzne objawy świadczące o byciu w ciąży mnogiej- jej potwierdzenie możliwe jest jedynie podczas badania ultrasonograficznego (USG). Ciąża wielopłodowa związana jest z większym ryzykiem wystąpienia powikłań, które mogą być takie same jak w ciążach pojedynczych lub dotyczyć jedynie ciąż mnogich. Do takich powikłań zaliczamy zespół przetoczenia krwi między płodami, zespół odwróconego przepływu krwi, obumarcie wewnątrzmaciczne jednego z płodów czy niecałkowite rozdzielenie bliźniąt. Właściwie prowadzona opieka nad kobietą ciężarną począwszy od samego początku ciąży zmniejsza ryzyko wystąpienia komplikacji, a szczęśliwe rozwiązanie ciąży mnogiej zapewnia rodzicom podwójne, potrójne a czasem nawet poczwórne szczęście.

Chcesz się zdrowo odżywiać?
Umów się na konsultację z dietetykiem >
Oceń wpis
Podoba mi sięNie podoba mi się Ilość głosów: 2, średnia: 5,00
Co to jest ciąża mnoga? Rodzaje ciąży mnogiej i możliwe powikłania

Loading...

Opinie i komentarze

  • Montimer

    Świetny artykuł! Właśnie tego potrzebowałem do mojej pracy na studiach ;) Pozdrawiam!

    Odpowiedz >

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Wszystkie prawa zastrzeżone.

ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

(aby otrzymywać powiadomienia tylko z wybranych kategorii wskaż je na liście)