[responsive_menu]

Co to jest osutka polekowa? Objawy przyczyny i sposoby leczenia

W ciągu ostatnich lat, leki stały się jednymi z najczęstszych substancji obcych w środowisku człowieka. Ich zażywanie, wiąże się nieodzownie, z ryzykiem wystąpienia efektów ubocznych. Szacuje się, że reakcje nadwrażliwości stanowią ok. ⅙ wszystkich reakcji niepożądanych i mogą dotyczyć prawie 1/10 populacji. Czym jest w związku z tym osutka polekowa? Czy jest ona niebezpieczna?

Co to jest osutka polekowa?

Chcesz się zdrowo odżywiać?Umów się na konsultację z dietetykiem >

Osutka jest terminem określającym rozmieszczenie zmian skórnych, a nie ich charakter. Mianem osutki określane są zmiany skórne o dużym zróżnicowaniu morfologicznym. Osutki występują na tułowiu i składają się z wielu, symetrycznych, rumieniowatych zmian plamisto grudkowych, często o charakterze odropodobnym (plamiste, różowe, lekko wyniosłe) lub płoniczopodobnym (małe, rumieniowe grudki).

Czy wiesz że:

u pacjentów chorych na mononukleozę zakaźną klasycznie występuje wysypka po podaniu antybiotyków amoksycyliny lub ampicyliny, nie jest to reakcja alergiczna, ale często bywa z nią mylona?

Osutka polekowa może powstać zarówno z udziałem układu odpornościowego (mówimy wtedy o mechanizmach immunologicznych), jak to ma miejsce w reakcjach alergicznych, oraz bez jego działania (mechanizm nieimmunologiczny). Osutka wywołana tym drugim mechanizmem spowodowana jest zwykle upośledzeniem metabolizmu leku. Zgodnie z definicją Europejskiej Akademii Alergologii i Immunologii Klinicznej reakcją nadwrażliwości na lek nazywamy objawy po podaniu leku, które klinicznie (na podstawie objawów) przypominają reakcje alergiczne. Nie muszą być więc one zawsze wywołane typową alergią, a jedynie ją przypominać.

Reakcje nadwrażliwości na leki dzielimy na natychmiastowe, czyli takie, które rozwijają się do 6 godzin i nienatychmiastowe, których manifestacje zwykle widuje się po ok. 6 godzinach.

Objawy osutki polekowej

Produkty z kuchni Św. Hildegardy w konkurencyjnych cenach !Kliknij i sprawdź teraz >

Najczęściej wywoływanymi zmianami skórnymi są osutki plamisto-grudkowe, a także zmiany rumieniowo-obrzękowe, wykwity krostkowe, przebarwienia, zmiany naczyniowe. Osutki plamisto-grudkowe są zmianami odro lub płoniczopodobnymi, z towarzyszącym świądem. Zmiany skórne skupiają się symetrycznie na tułowiu i kończynach, rzadziej na twarzy. Wykwity mogą się zlewać, a w ich obrębie tworzyć nadżerki (ubytki naskórka) i pęcherze wypełnione płynem. Osutka może objąć nawet całą skórę i wystąpić na błonach śluzowych.

Zmiany utrzymują się do kilkunastu dni od chwili odstawienia wywołującego je leku. Ustępują z silnym łuszczeniem. Dodatkowo mogą powodować przebarwienia i nawracać po ponownym podaniu leku. Z racji na ich charakter, zwłaszcza u dzieci, należy wykluczyć choroby zakaźne takie jak odra, różyczka, płonica.

Przyczyny osutki polekowej

Szczoteczki (elektryczne i soniczne), akcesoria - szeroka oferta, konkurencyjne ceny.Kliknij i sprawdź dzisiejsze promocje >

Lekami, które najczęściej powodują osutki polekowe, są antybiotyki, niesteroidowe leki przeciwzapalne np. ibuprofen, leki przeciwpadaczkowe oraz leki kardiologiczne takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny, blokery kanałów wapniowych używane w leczeniu nadciśnienia, czy też amiodaron, który jest lekiem stosowanym w arytmiach. Część pacjentów jest szczególnie narażona na ryzyko występowania osutek polekowych, pacjentami, u których częściej występują takie reakcje, są osoby starsze i chorzy na AIDS. W immunologicznych reakcjach polekowych czynny udział bierze układ odpornościowy poprzez swoje komórki, między innymi limfocyty oraz wytwarzane przez nie przeciwciała. W zależności od manifestacji klinicznej i szczegółów mechanizmu, nadwrażliwość dzielimy na 4 rodzaje:

  • typ 1 (natychmiastowy) – w wyniku związania antygenu (w tym wypadku cząsteczki leku) z przeciwciałem typu E dochodzi do aktywacji komórek tucznych i substancji prozapalnych. Jest to typowy mechanizm alergiczny, w którym przebiegają takie choroby jak astma, alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek, anafilaksja itp.,
  • typ 2 (cytotoksyczny) – po zaprezentowaniu antygenu układowi odpornościowemu dochodzi do zidentyfikowania go jako elementu niepożądanego. W sytuacji późniejszego kontaktu, komórki, które otoczone są danym antygenem, zostają zniszczone przez układ immunologiczny,
  • typ 3 (kompleksów immunologicznych) – kompleksami immunologicznymi nazywamy połączenie antygenu i przeciwciała. W wyniku tego związku antygen zostaje zneutralizowany. W większości przypadków takie kompleksy są wychwytywane i niszczone przez wyspecjalizowane komórki, makrofagi. W pewnych sytuacjach dochodzi do odkładania ich w tkankach i rozwoju stanu zapalnego,
  • typ 4 (opóźniony) – jest to reakcja występująca na skutek długotrwałego kontaktu z antygenem w wyniku czego dochodzi do aktywacji limfocytów i wydzielania czynników sprzyjających zapaleniu. W wyniku tego dochodzi do przyciągania komórek stanu zapalnego w miejsce kontaktu z antygenem co w klinice przybiera postać zmian skórnych.

Nadwrażliwość na leki może powstać w każdym z wymienionych mechanizmów, choć najczęściej zdarzają się te typu 1. Nieimmunologiczne reakcje na leki mogą powstać w mechanizmie:

  • nieimmunologicznej degranulacji komórek zapalnych, co skutkuje podobnym przebiegiem jak typ 1 nadwrażliwości z tą różnicą, że wywołane jest to bezpośrednim oddziaływanie substancji na komórki – tak działają np. opioidy, wankomycyna (antybiotyk), środki kontrastowe,
  • nagromadzenia substancji imitujących nadwrażliwość, z tym że nagromadzenie to wynika z mechanizmu leku, który blokuje rozkład tych substancji i powoduje ich nienaturalne nagromadzenie – tak mogą działać np. inhibitory konwertazy angiotensyny np. kaptopryl.

Leczenie osutki polekowej

Jak zwiększyć sprzedaż w swoim sklepie z wyszukiwarki Google?Bezpłatna konsultacja >

Najważniejsze jest natychmiastowe przerwanie podaży leku. W przypadku pacjentów przyjmujących wiele leków kiedy podejrzanych jest kilka substancji, odstawiane są nawet wszystkie leki w zależności od stanu zdrowia pacjenta i bilansu korzyści i strat z ich odstawienia. Nie należy zapominać, że w skład leków wchodzą także substancje pomocnicze, które nie wpływają w żaden sposób na działanie leku i mają jedynie wpływ na takie właściwości jak trwałość leku, jego postać, smak czy sposób uwalniania. Tym niemniej w rzadkich przypadkach możliwa jest reakcja w odpowiedzi nie na sam lek, ale substancję pomocniczą w nim zawartą.

Zapamiętaj:

Reakcje nadwrażliwości na leki dzielimy na natychmiastowe, czyli takie, które rozwijają się do 6 godzin i nienatychmiastowe, których manifestacje zwykle widuje się po ok. 6 godzinach.

W przypadku, gdy odstawienie leku jest niemożliwe z powodu braku alternatyw, a reakcja polekowa jest łagodna, możliwa jest kontynuacja leku, pod stałą kontrolą wraz z monitorowaniem objawów. W leczeniu łagodnych wykwitów stosuje się glikokortykosteroidy miejscowe, emolienty i leki antyhistaminowe, które mają za zadanie złagodzić świąd. Cięższe przypadki zwykle wymagają ogólnego leczenia immunosupresyjnego np. przez ogólnoustrojową podaż sterydów. Dawka oraz forma podania glikokortykosteroidów jest indywidualna i zależy od stanu ciężkości pacjenta.

Skórne zmiany polekowe stanowią ważny dział dermatologii. Najczęstszymi zmianami polekowymi są osutki plamisto-grudkowe, które zajmują najczęściej tułów, kończyny, a czasami także twarz lub mogą obejmować całe ciało. Z racji dużej zmienności wyglądu diagnostyka może przysparzać trudności, a skonsultowane powinny być wszystkie zmiany skórne, które powstały po przyjęciu leków. Podstawą leczenia pozostaje odstawienie podejrzanego leku, a także leczenie miejscowe. W poważniejszych przypadkach stosowane są glikokortykosteroidy w zależności od stanu pacjenta.

Chcesz się zdrowo odżywiać?
Umów się na konsultację z dietetykiem >
Oceń wpis
Podoba mi sięNie podoba mi się Ilość głosów: 1, średnia: 1,00
Co to jest osutka polekowa? Objawy przyczyny i sposoby leczenia

Loading...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Wszystkie prawa zastrzeżone.

ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

(aby otrzymywać powiadomienia tylko z wybranych kategorii wskaż je na liście)