[responsive_menu]

Co to jest tlenoterapia i kiedy ją stosować?

Tlen to życiodajny pierwiastek niezbędny do funkcjonowania naszego organizmu. Musi być dostarczany podczas oddychania do naszych płuc, gdzie wchłania się do krwiobiegu, by dalej z prądem krwi dostać się do każdej komórki ciała. Wszelkie zaburzenia tego procesu wiążą się z groźnymi i poważnymi konsekwencjami. W medycynie tlen stosujemy jako lek. W wielu schematach dotyczących pierwszej pomocy czy leczenia różnych chorób znajdziemy go na samym początku – jest bowiem najważniejszy i kluczowy – dlatego podajemy go od razu. W trakcie reanimacji najważniejsze jest uciskanie klatki piersiowej – by pompować krew, ale także sztuczne oddychanie – by nie doszło do niedotlenienia chorego. W ten sposób niemalże leczymy właśnie tlenem.

Co to jest tlenoterapia?

Maseczka medyczna 3-warstwowa, certyfikat typu FFP2Kup teraz

Tlenoterapia jest to metoda leczenia tlenem poprzez podawanie go różnymi metodami do dróg oddechowych. Ma na celu zwiększenie ilości tlenu we krwi. Możemy podawać tlen w mieszaninie powietrza lub zwiększać jego stężenie nawet do 100%, podając czysty tlen. Tlen podaje się przez rozmaite maski, podłączając czasem dodatkowe worki kumulujące go, jak również używa się go np. po intubacji pacjenta do operacji – wtedy, gdy samodzielnie nie może on oddychać, będąc znieczulonym, przez respirator wtłacza się powietrze lub mieszaniny gazów wraz z tlenem do jego płuc. Tlenoterapię wykorzystujemy zarówno w stanach nagłych np. w trakcie pierwszej pomocy, jak i w leczeniu przewlekłym u chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc lub w medycynie paliatywnej – podając tlen pacjentowi terminalnie choremu, któremu towarzyszy uczucie duszności. Tlen możemy podawać biernie – gdy pacjent sam oddycha i pobiera z dodatkowego źródła tlen np. przez wąsy czy maskę, lub czynnie – gdy wtłaczamy powietrze np. przy pomocy specjalnego worka lub respiratora.

Co daje tlenoterapia?

Maseczka medyczna 3-warstwowa, certyfikat typu FFP2Kup teraz

Podawanie różnego stężenia tlenu poprzez np. specjalną maskę, umożliwia łatwe dostarczenie niezbędnego pierwiastka do organizmu. Zapobiega to niedotlenieniu np. u chorych z zatrzymaniem krążenia czy po wypadku, a także umożliwia długofalowe leczenie duszności czy niedotlenienia wynikającego z chorób przewlekłych. W podawanej mieszaninie gazów możemy kontrolować ilość tlenu w stosunku do innych gazów – dzięki temu możemy manewrować parametrami tak by uzyskać optymalną dla pacjenta saturację, czyli wysycenie hemoglobiny (białka transportowego we krwi) tlenem.

Tlenoterapia – wskazania

Maseczka medyczna 3-warstwowa, certyfikat typu FFP2Kup teraz

Tlenoterapię stosujemy często w stanach nagłych – osoby wykwalifikowane mogą do specjalnych masek podłączyć źródło tlenu i wydajniej wentylować pacjenta niż metodą usta-usta. Tlen jest kluczowy również w leczeniu zatrucia tlenkiem węgla, potocznie zwanego czadem. Tlenoterapia jest tutaj leczeniem pierwszego rzutu, czasem można użyć także metody umożliwiającej wchłanianie się tlenu pod większym ciśnieniem w tak zwanej komorze hiperbarycznej. Używa się jej w ciężkich zatruciach czadem. Tlenoterapię stosujemy również wśród chorych z dolegliwościami płucnymi – doraźnie w zapaleniu płuc i innych chorobach infekcyjnych, gdy towarzyszy mu duszność i niemożność odpowiedniego wentylowania się bez dodatkowego źródła tlenu, w ataku duszności w przebiegu astmy czy we wspomnianej już POChP – przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc. Ta ostatnia jest jednym z najczęstszych wskazań do stałej tlenoterapii. Tlen podajemy leczniczo u chorych na nowotwory, gdy odczuwają oni duszność, zwłaszcza dotyczy to pacjentów z rakiem płuc. Specjalną metodę – tzw. CPAP (Continuous Positive Airway Pressure – stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych) wykorzystujemy również u chorych z obturacyjnym bezdechem sennym – umożliwia to nie zapadanie się dróg oddechowych i odpowiednią wentylację podczas snu. Chory w trakcie snu zakłada na twarz specjalną maskę, która pod odpowiednim ciśnieniem tłoczy do płuc, tak by w uszkodzonych drogach oddechowych nie dochodziło do zapadania się struktur odpowiedzialnych za wymianę gazową. Umożliwia to odpowiednie utlenowanie organizmu w trakcie nocnego odpoczynku.

Tlenoterapia – przeciwwskazania

Maseczka medyczna 3-warstwowa, certyfikat typu FFP2Kup teraz

W POChP tlen musimy podawać ostrożnie. Pacjenci z tą chorobą są bowiem po latach jej trwania przystosowani do funkcjonowania z mniejszą ilością tlenu w organizmie. Gwałtowne jego dostarczenie może spowodować paradoksalną reakcję i całkowicie wyłączyć ich ośrodek oddechowy w mózgu – zatrzymując oddech. Tlenu nie podajemy także bez przyczyny. Jego przewlekłe podawanie, zwłaszcza w dużych stężeniach może zaszkodzić – każdy lek, nawet tlen możemy przedawkować. Jego duże stężenia wpływa bowiem na metabolizm całego organizmu. Źle dobrany przepływ gazów może drażnić delikatne drogi oddechowe, a wysokie stężenie bywa toksyczne. Może to doprowadzić do zbyt szybkiego wypłukiwania z organizmu dwutlenku węgla i w efekcie odruchowego zwężania się naczyń, co wywołać może niedokrwienie np. mózgu. Bywa także czynnikiem uszkadzającym komórki.

Czy wiesz że:

tlenoterapia to jedna z form leczenia wykorzystywana także w sanatoriach? Jednak przed włączeniem jej do zabiegów u kuracjusza – każdy powinien być przebadany. Nie każdy pacjent może skorzystać z takiej terapii dlatego należy w tej kwestii zaufać lekarzowi, który zleca różne formy rehabilitacji i leczenia.

Nie bez przyczyny za korzystne dla zdrowia substancje uważa się tak zwane przeciwutleniacze. Tlen jest życiodajny, ale także w nadmiarze szkodliwy, dlatego powinien być stosowany z rozwagą i na zlecenie lekarza. Ostrożnie musimy stosować go również u pacjentów z podejrzeniem odmy. Odma jest to sytuacja, gdy tlen znajduje się w miejscu, gdzie prawidłowo nie powinno go być – np. w opłucnej, zamiast w płucu, gdy ulegnie ono uszkodzeniu. Intensywna tlenoterapia w tym przypadku może pompować niepotrzebnie dodatkowy gaz w miejsce, gdzie nie powinno go być. Niektóre problemy ze wzrokiem również mogą być przeciwwskazaniem np. zapalenie nerwu wzrokowego. Generalnie jeżeli używamy tlenoterapii w trakcie reanimacji – większość standardowych przeciwwskazań nie jest wtedy istotna – korzyści z uratowania życia przewyższają konsekwencje z użycia tlenu. Jeżeli jednak mowa o przewlekłej tlenoterapii – tutaj konieczna jest konsultacja z lekarzem. Istnieje bowiem wiele chorób i stanów, gdzie niektóre formy tlenoterapii są niekorzystne, ale być może zastosowanie innej przyniesie dobry skutek, zawsze trzeba także przekalkulować ewentualne zyski i możliwe straty spowodowane terapią. Dlatego każdy taki przypadek należy rozważać indywidualnie.

Tlenoterapia w ratownictwie

Tlenoterapia w pierwszej pomocy to chyba najważniejszy lek. Bez tlenu wszystkie inne działania i wysiłki nie uratują pacjenta. W zależności od rodzaju stanu nagłego – czy jest to zatrzymanie krążenia, uraz czy jakaś inna sytuacja – dobiera się odpowiednią metodę tlenoterapii. Tlen można podawać przez wąsy lub maseczkę, wtłaczać specjalnym workiem u osób, które nie oddychają same, lub podawać nawet przez rurkę do intubacji czy innego rodzaju przyrządy do udrożniania dróg oddechowych. Wszystkie zespoły ratownictwa wyposażone są w butle z tlenem i wykorzystywana jest ona często w pierwszej pomocy.

Tlenoterapia w domu

Najczęściej tlenoterapię na stałe w domu stosują chorzy z POChP i obturacyjnym bezdechem sennym. Czasem u pacjentów z lekką niewydolnością oddechową, którzy są w dobrym stanie i oczekują na dalsze leczenie i diagnostykę np. chorób płuc – również możemy wypisać ze szpitala do domu z zaleceniem tlenoterapii. Istnieją różne aparatury, które można wykorzystać w warunkach domowych np. butle lub specjalne kondensatory. Sprzęt tego typu można kupić lub wypożyczyć w punktach specjalizujących się w tego typu produktach medycznych. Chory powinien jak najczęściej używać tlenu w domu, oddychać nim w każdej wolnej chwili, wtedy jest to najskuteczniejsze. Wyjątek stanowią chorzy z obturacyjnym bezdechem sennym – oni wspomniany CPAP podłączają jedynie w trakcie snu. Mając w domu tego typu urządzenia należy uważać z ogniem, tlen bowiem jest gazem palnym i może zagrozić to podpaleniem i wybuchem.

Zapamiętaj:

Tlenoterapia jest to metoda leczenia tlenem poprzez podawanie go różnymi metodami do dróg oddechowych. Ma na celu zwiększenie ilości tlenu we krwi.

Oddychanie w trakcie tlenoterapii nie powinno jednak pacjenta “uwiązać” do maszyny – ruch bowiem jest niezbędny każdemu. Dlatego sprzęty te powinny być możliwie małe – by móc zabrać je ze sobą, a kable i rurki do wąsów z tlenem długie – by móc poruszać się swobodnie po domu będąc podłączonym do tlenu. Wszystkie metody tlenoterapii w domu powinny być jednak zlecone przez lekarza i stosowane zgodnie z jego zaleceniami, bowiem każda substancja podawana nieodpowiednio, nawet tlen, może zaszkodzić. W niektórych miejscach możemy zakupić na własną rękę również puszki z tlenem – nie są one jednak zarejestrowane jaki produkt medyczny, nie mają udowodnionej skuteczności, a używane nieprawidłowo mogą spowodować szkody np. jeżeli użyją je osoby z POChP, które nie powinny przyjmować tlenu w większej ilości, bez konsultacji z lekarzem i po ustaleniu konkretnego stężenia i przepływu gazu do inhalacji.

Tlenoterapia to metoda ratująca życie – doraźnie w ratownictwie medycznym – i długoterminowo – u chorych z przewlekłymi chorobami płuc. Jest również bardzo pomocna u pacjentów paliatywnych – duszność bowiem jest jednym z najbardziej nieprzyjemnych doświadczeń, napawająca ogromnym lękiem. Tlen często, choć wydaje się tak prymitywną metodą, jest najlepszym wyborem w leczeniu i wspomaganiu pacjentów.

Autor: Anna Kominko
Oceń wpis
Podoba mi sięNie podoba mi się
Loading...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Wszystkie prawa zastrzeżone.