[responsive_menu]

Co to jest astma i jakie są jej objawy? Rodzaje i leczenie astmy

Jedna z najbardziej powszechnych chorób – astma, choć czasem kłopotliwa, a nawet niebezpieczna, może być kontrolowana. Jej wzrost występowania, zwłaszcza u dzieci, może być powiązany ze wzrostem stężenia zanieczyszczeń w powietrzu. Czym jest astma? Czy można ją wyleczyć? Na czym właściwie polega?

Co to jest astma?

Przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania pęcherza i dolnych dróg moczowychDowiedz się więcej >

Astma jest chorobą, którą charakteryzuje napadowa duszność. Zwykle objawia się przewlekłym zapaleniem dróg oddechowych. Rozpoznaje się ją na podstawie występowania charakterystycznych objawów, takich jak:

– świszczący oddech;

– duszność;

– uczucie ściskania w klatce piersiowej;

– kaszel.

Objawy te pojawiają się w zmiennym nasileniu, w zależności od występowania czynników, które wywołują napady lub powodują ich ciągłe występowanie.

Astmę można podzielić na wiele rodzajów. W każdym rodzaju podstawą procesu chorobowego jest toczący się w drogach oddechowych proces zapalny, prowadzący do skurczu mięśni gładkich i obrzęku błony śluzowej oskrzeli, wytwarzania czopów śluzowych, a z czasem przebudowy błony oskrzeli. Czynniki te powodują zwężenie dróg oddechowych (obturację) i odpowiadają za występowanie objawów.

Obecnie używa się krótkiej nazwy – astma, zamiast astma oskrzelowa, ponieważ nie używa się już dawniej stosowanego terminu “astma sercowa” (jest to objaw w niewydolności lewej komory serca). Ze względu na pochodzenie choroby, astmę dzielimy na alergiczną i niealergiczną. Pierwszy rodzaj występuje najczęściej od dzieciństwa, drugi jest charakterystyczny u osób dorosłych.

Czy wiesz że:

astma częściej występuje wśród mieszkańców obszarów miejskich niż wiejskich? Odznacza się u nich również wyższym czynnikiem umieralności z jej powodu!

Rodzaje astmy

Przygotuj się na jesień - suplementy diety, oczyszczacze powietrza, narzędzia do porządków do domu i ogrodu i nie tylko...Sprawdź ofertę >

Astma niealergiczna: pojawia się zwykle u osób dorosłych, często ma postępujący przebieg – objawy nasilają się z czasem. Nie jest dokładnie jej przyczyna – we krwi u chorych nie stwierdza się alergenowo swoistych przeciwciał IgE (przeciwciała te odpowiadają za wywołanie stanu zapalnego w oskrzelach; pojawiają się one w odpowiedzi na czynnik alergiczny), także testy skórne są ujemne. Podejrzewa się jednak przyczynę w procesach immunologicznych wywoływanych przez zakażenia bakteryjne lub wirusowe. Astma ta gorzej odpowiada na leczenie wziewnymi glikokortykosteroidami.

Astma alergiczna (atopowa): rozpoczyna się najczęściej już w dzieciństwie i często współistnieje z innymi chorobami atopowymi (np. z atopowym zapaleniem skóry). Zwykle w badaniu krwi obecne są alergenowo swoiste przeciwciała IgE, także testy skórne z alergenami wziewnymi są dodatnie. Czasami wśród krewnych chorego występują choroby atopowe. Ten rodzaj astmy bardzo dobrze odpowiada na leczenie wziewnymi glikokortykosteroidami.

Astma sercowa

Preparat na układ krążenia, z koenzymem Q10, wzmacniający serceSprawdź ofertę >

Jest to starsze określenie napadowej duszności nocnej – stanu występującego w przebiegu niewydolności lewej komory serca. Duszność ta pojawia się w pozycji leżącej, budzi chorego ze snu. Ustępuje po przyjęciu pozycji siedzącej, zazwyczaj powyżej 30 minut. Stan ten powodowany jest zastojem krwi w płucach – gdy lewa komora nie nadąża z pompowaniem krwi do aorty, powstaje zastój krwi w krążeniu płucnym.  Astma sercowa zaostrza się w pozycji leżącej, ponieważ wówczas całe płuca są przekrwione. Wśród objawów może też występować kaszel (zwykle suchy lub z odkrztuszaniem różowo podbarwionej plwociny) oraz świszczący oddech.

Objawy astmy i jej rozpoznanie

Cynk organiczny - naturalne wsparcie Twojego zdrowiaDowiedz się więcej >

Do objawów astmy należą:

– napadowa duszność, głównie wydechowa (czasem odczuwana jako ściskanie w klatce piersiowej) – może ustąpić samoistnie lub pod wpływem leczenia;

– świszczący oddech;

– suchy napadowy kaszel – czasem może być jedynym objawem astmy (częściej u dzieci);

– uczucie ściskania w klatce piersiowej.

Objawy astmy często są wywoływane przez wysiłek fizyczny, śmiech, alergeny i zimne powietrze. Często nasilają się w nocy (mogą budzić chorego) oraz po przebudzeniu. Również infekcje powodują ich nasilenie. Drażniący wpływ, szczególnie u dzieci, ma dym tytoniowy – jest przyczyną m.in. napadowego kaszlu. Objawy występują w różnych odstępach czasu i w różnym nasileniu. Pomiędzy napadami mogą wcale nie występować.

U chorych na astmę alergiczną występują też objawy innych chorób alergicznych, najczęściej alergicznego nieżytu nosaRozpoznanie astmy wygląda trochę inaczej u dorosłych i u dzieci. Opis astmy u dzieci znajduje się w dalszej części artykułu. U dorosłych natomiast rozpoznanie to lekarz stawia na podstawie stwierdzenia objawów choroby oraz badań czynnościowych, w których uwidacznia się występowanie zmiennie nasilającego się zwężenia oskrzeli. Do najważniejszych badań należą:

badanie spirometryczne: służące do oceny czynności płuc (podczas badania oceniany jest oddech w spoczynku oraz prosi się pacjenta o wykonanie głębokiego wdechu, a następnie jak najdłuższego wydechu, badanie wykonywane jest w pozycji siedzącej);

W spirometrii podstawowej chorzy zazwyczaj osiągają prawidłowy wynik, natomiast w próbie rozkurczowej (badaniu, w którym lekarz sprawdza, czy wynik spirometrii  polepszy się po podaniu pacjentowi leków rozkurczających oskrzela) osiągają wynik dodatni (dodatni wynik oznacza wzrost parametru FEV1 oraz/lub FVC, czyli poprawę czynności płuc po podaniu leków i wskazuje na obecność astmy):

FEV1 – natężona pojemność wydechowa pierwszosekundowa,

FVC – natężona pojemność życiowa.

W celu przygotowania się do takiego badania chory powinien  odpowiednio wcześniej odstawić leki rozkurczające oskrzela jeśli takie zażywa. Ujemny wynik próby rozkurczowej wyklucza występowanie astmy.

 szczytowy przepływ wydechowy: badanie oceniające maksymalną prędkość przepływu powietrza, jaką pacjent może uzyskać podczas wydechu (polega na wykonaniu głębokiego wdechu, a następnie wydechu do specjalnego urządzenia – pikflometru).

Do innych badań wykorzystywanych w diagnostyce należą też na przykład: próba prowokacyjna z metacholiną lub histaminą badająca nadreaktywność oskrzeli, badania wykrywające alergię IgE-zależną (np. punktowe testy skórne), zdjęcie RTG klatki piersiowej (na ogół nie wykazuje ono żadnych zmian, ale w zaostrzeniach może w nim być widoczne rozdęcie płuc i ewentualne powikłania zaostrzenia, np. odma opłucnowa).

Leczenie astmy

Suplement diety opracowany specjalnie dla kobiet w ciąży od 13. tyg. do końca karmienia piersiąDowiedz się więcej >

Astmy nie da się wyleczyć, ale prawidłowe leczenie pozwala na jej kontrolowanie. Celem leczenia jest osiągnięcie kontroli nad objawami, utrzymanie tej kontroli, która pozwoli choremu na normalną aktywność życiową, w tym także na podejmowanie wysiłku fizycznego. Ma ono też za zadanie zminimalizować ryzyko wystąpienia zaostrzeń i utrwalenia zwężenia oskrzeli (obturacji), a także powodować jak najmniej działań niepożądanych.

Chory musi przestrzegać zaleceń lekarza na temat stosowania leków, techniki ich przyjmowania (w astmie najczęściej stosuje się leki wziewne). Lekarz z kolei powinien poinformować pacjenta o możliwych skutkach ubocznych leczenia oraz udzielić wszelkich informacji na temat leczenia. Podczas pierwszej wizyty powinien też wręczyć drukowane materiały zawierające informacje na temat choroby. Leki stosowane w astmie można podzielić na kilka kategorii (w nawiasach wypisano nazwy substancji czynnych leków):

1). leki kontrolujące przebieg choroby, przyjmowane regularnie – do tej kategorii należą : -glikokortykosteroidy wziewne (GKS wziewne – beklometazon, budezonid, cyklezonid, flutykazon, mometazon);

-b2-mimetyki wziewne o długim czasie działania (LABA – formoterol, salmeterol) ;

-długo działające leki przeciwcholinergiczne (np. tiotropium);

-leki przeciwleukotrienowe (montelukast);

-teofilina w postaci o przedłużonym działaniu;

2). leki objawowe, stosowane doraźnie w celu opanowania zaostrzenia:

– szybko i krótko działające b2-mimetyki wziewne (SABA – fenoterol, salbutamol);

-krótko działające wziewne leki przeciwcholinergiczne (np. bromek ipratropium);

-krótko działające preparaty teofiliny;

-czasem też – glikokortykosteroidy doustne;

3). dodatkowe, stosowane u chorych na astmę ciężką – tutaj zalicza się również:

-glikokortykosteroidy doustne (prednizon, prednizolon, metyloprednizolon);

-przeciwciała monoklonalne przeciwko IgE (omalizumab) i IL-5 (mepolizumab, reslizumab), przeciwciała te zmniejszają stan zapalny przez wiązanie IgE lub neutralizowanie IL-5 (a czynniki te odpowiadają za pobudzenie zapalenia);

Stosuje się odpowiednie połączenia tych leków w zależności od natężenia choroby. Obecnie wyróżnia się 5 stopni ciężkości (gdzie stopień 1 jest lekki, a ataki duszności w ciągu dnia występują sporadycznie(≤ 2 razy w miesiącu), brak objawów nocnych), a stopień 5 – ciężki i właściwie uniemożliwiający normalne funkcjonowanie z powodu ciągłych napadów).

Połączenia te to:

Stopień 1– można rozważyć glikokortykosteroid wziewny w małej dawce (doraźnie SABA);

Stopień 2– glikokortykosteroid wziewny w małej dawce lub leki przeciwleukotrienowe lub teofilina w małej dawce (doraźnie SABA);

Stopień 3– glikokortykosteroid wziewny w małej dawce z b2-mimetykami długodziałającymi lub : 1)  glikokortykosteroid wziewny w większej (średniej lub dużej) dawce, 2) glikokortykosteroid wziewny w małej dawce z lekami przeciwleukotrienowymi, 3) glikokortykosteroid wziewny w małej dawce z teofiliną (doraźnie SABA lub glikokortykosteroid w małej dawce+formoterol);

Stopień 4– glikokortykosteroid wziewny w średniej lub dużej dawce z b2-mimetykami długodziałającymi i ewentualnie dołączone tiotropium lub 1) glikokortykosteroid wziewny w dużej dawce z lekami przeciwleukotrienowymi, 2)glikokortykosteroid wziewny w dużej dawce z teofiliną (doraźnie tak jak w stopniu 3.);

Stopień 5– zazwyczaj kieruje się chorego na badanie diagnostyczne i leczenie specjalistyczne w ośrodku, który zajmuje się ciężką astmą, żeby rozważyć inne metody leczenia. Ewentualnie dołącza się do wyżej wymienianych leków tiotropium lub glikokortykosteroid doustny w małej dawce;

Leki dobiera się w zależności od stopnia kontrolowania objawów – jeżeli np. chory musi przyjmować lek doraźny zbyt często, świadczy to o niewystarczającej kontroli i wymaga zmiany leczenia, np. zwiększenia stosowanej dawki lub dodania kolejnego leku.

Dodatkowo regularna aktywność fizyczna, stosowanie diety bogatej w owoce i warzywa, unikanie narażenia na dym tytoniowy – palenia papierosów, także w sposób bierny, mają korzystny wpływ na stan zdrowia chorych. U osób otyłych powinno się stosować metody redukcji masy ciała. Zaleca się coroczne szczepienia na grypę. U osób z astmą atopową pomaga unikanie narażenia na alergeny w okresie ich występowania, np. pozostawanie w domu w okresie pylenia roślin. Niekiedy zaostrzenia może powodować stres emocjonalny. Utrudnia on też leczenia astmy. W takim wypadku można stosować techniki relaksacyjne, techniki kontrolowanego oddychania (techniki te mają korzystne działanie także u chorych nie narażonych na stres), także niekiedy zaleca się pomoc psychologa lub psychiatry.

Astma u dzieci

Jak zwiększyć sprzedaż w swoim sklepie z wyszukiwarki Google?Bezpłatna konsultacja >

Astma jest najczęstszą chorobą przewlekłą u dzieci, w Polsce dotyczy nawet do 10%! Wciąż zdarzają się przypadki, gdy może ona zagrażać życiu – wskaźnik umieralności sięga 28 na 1 milion dzieci z czynną astmą. Nawet jeden napad astmy może doprowadzić do zamknięcia dróg oddechowych, tragicznego w skutkach.

Objawy pojawiają się zazwyczaj przed 3 rokiem życia. Do czynników ryzyka należy w głównej mierze występowanie atopii u dziecka lub w rodzinie (atopia – genetyczna skłonność do wystąpienia alergii), narażenie na dym tytoniowy, szczególnie w przypadku palenia przez matkę. Czynniki wywołujące napad są takie same, jak w u dorosłych (jak wyżej, np. zimne powietrze, wysiłek).

Astma u dzieci ma zwykle podłoże alergiczne. Wśród objawów takich jak nawracający kaszel, duszność i częste epizody świstów (częściej niż raz na miesiąc) występują dodatkowo (w porównaniu do astmy u dorosłych) nawracające zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc (więcej niż 4 stany zapalne w ciągu roku). W diagnostyce astmy u dzieci starszych (powyżej 6 roku życia) konieczne są: ocena objawów, badanie fizykalne, spirometria oraz badania wykonane po wysiłku, po ekspozycji na zimne powietrze, metacholinę lub histaminę (czynniki/ substancje drażniące oskrzela).

U dzieci niektóre choroby mogą zaostrzać przebieg astmy. Należy do nich np. zapalenie zatok. Także niektóre choroby mogą współwystępować: niekiedy u dzieci z astmą występuje refluks żołądkowo-przełykowy.

Płuca dzieci poniżej 5 roku życia są bardziej wrażliwe na środki obkurczające oskrzela niż płuca starszych dzieci, dlatego w ich przypadku nie wykonuje się wspomnianych wyżej badań. W przypadku podejrzenia astmy stosuje się natomiast próbne leczenie – około 2-3 miesięcy podawania krótko działających beta2-mimetyków, które rozszerzają oskrzela, i/lub glikokortykosteroidów, które m.in. hamują zapalenie. Jeżeli leczenie to działa, potwierdza to obecność choroby – nie ma bowiem astmy, która nie reaguje na leczenie.

W związku z alergicznym podłożem astmy, ważne w leczeniu jest usunięcie lub ograniczenie narażenia na alergen – np. u dzieci uczulonych na roztocza kurzu domowego sugeruje się ograniczenie w domu pluszowych zabawek, dywanów, bardzo ważne jest częste pranie pościeli – cotygodniowe, nawlekanie poduszek i pościeli materiałami nieprzepuszczalnymi dla alergenów. Znaczenie ma też utrzymywanie odpowiedniej wilgotności w domu – ograniczenie jej poniżej 50%.

Leki stosowane są w taki sam sposób jak u dorosłych – w zależności od wieku i ciężkości objawów. U dzieci problemem jest odpowiednie podawanie leków wziewnych. Dziecko musi “wziąć” lek z inhalatora wykonując wdech, co u małych dzieci jest niemożliwe do wytłumaczenia. W tym celu służą specjalne inhalatory ciśnieniowe, nebulizatory. Dzieci zwykle uczą się korzystać z “dorosłych” inhalatorów około 6 roku życia. Po zastosowaniu wziewnych glikokortykosteroidów powinno się płukać usta i umyć zęby, żeby uniknąć ryzyka grzybicy jamy ustnej – jest to jedno z możliwych powikłań tych leków.

Zapamiętaj:

Astma u dzieci ma zwykle podłoże alergiczne, a u dorosłych – niealergiczne.

U dzieci objawia się zazwyczaj do 3 roku życia, a alergeny z nią związane to w głównej mierze alergeny całoroczne – m. in. roztocza kurzu, złuszczony naskórek zwierząt, pleśń. Diagnostyką zajmuje się lekarz alergolog lub pulmonolog.

Astma wymaga stałej kontroli, przy dobrej kontroli astmy, chory powinien odwiedzać lekarza co 3-12 miesięcy – w zależności od występowania objawów. Choroby tej nie da się wyleczyć, dlatego chorzy muszą stosować leki objawowo przez całe życie. Jednak, jak już wspomniano wyżej, osiągnięcie kontroli nad nią jest celem w jej leczeniu i jeżeli się go osiągnie chory nie musi ograniczać swojego trybu życia i nawet uprawianie sportów nie jest dla niego przeszkodą.

Cynk organiczny naturalnie wspiera Twoje zdrowie.
Dowiedz się więcej >
Oceń wpis
Podoba mi sięNie podoba mi się Ilość głosów: 1, średnia: 1,00
Co to jest astma i jakie są jej objawy? Rodzaje i leczenie astmy

Loading...

BIBLIOGRAFIA:

Interna Szczeklika - Mały Podręcznik 2018/19 Pediatria Diagnostyka i leczenie W. W. Hay Jr, M. J. Levin, J. M. Sondheimer, R.R. Deterding tom II

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Wszystkie prawa zastrzeżone.